εμβόλια

Πώς τα εμβόλια συνεχίζουν να συμβάλλουν στην πρόοδο της ανθρωπότητας

Η παραγωγή και διάθεση εμβολίων έναντι του πρωτοεμφανιζόμενου ιού SARS-CoV-2 σε χρόνο ρεκόρ, υπήρξε αποτέλεσμα μιας μοναδικής συνεργασίας μεταξύ Κυβερνήσεων, επιστημονικής κοινότητας και βιοϊατρικής βιομηχανίας. Μολονότι ο έλεγχος της πανδημίας COVID-19 αποτελεί τον άμεσο στόχο όλων, η διαδικασία ανάπτυξης νέων εμβολίων συνεισφέρει στην καλύτερη κατανόηση των παθογόνων, συμβάλλοντας στην προστασία της ανθρωπότητας από περισσότερα νοσήματα και με περισσότερους τρόπους σε σχέση με το παρελθόν.

«Οι βιοϊατρικές καινοτομίες που δημιουργήθηκαν από τη σημερινή υγειονομική κρίση θα ενισχύσουν την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί στον τομέα της δημόσιος υγείας λόγω του εμβολιασμού», δήλωσε ο Thomas Triomphe, Executive Vice President και επικεφαλής του τομέα Εμβολίων της Sanofi.

Η αξία των εμβολίων αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο

Από την ανακάλυψη του πρώτου εμβολίου κατά της ευλογιάς το 1796, τα εμβόλια έχουν σώσει περισσότερες ανθρώπινες ζωές από οποιαδήποτε άλλη ιατρική ανακάλυψη.[1] Επισημαίνεται στο σημείο αυτό ότι τα προγράμματα εμβολιασμών κατά της ευλογιάς που υλοποιήθηκαν τη δεκαετία του 1970 οδήγησαν τελικά στην πλήρη εξάλειψη της νόσου. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν την ανάπτυξη του συγκεκριμένου εμβολίου, σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι –κυρίως παιδιά– έχαναν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω της ευλογιάς. Μόνο τα τελευταία 20 χρόνια, ο εμβολιασμός έναντι κοινών μολυσματικών νοσημάτων σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, συνέβαλε στην πρόληψη 37 εκατομμυρίων θανάτων.[2]

«Οι ευρείας κλίμακας εμβολιασμοί έναντι δεκάδων λοιμωδών νοσημάτων έχουν αυξηθεί με αλματώδεις ρυθμούς τις τελευταίες δεκαετίες, είτε αυτοί διενεργούνται από μεμονωμένες χώρες, είτε σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ)», σημείωσε ο κ. Triomphe

Σήμερα, ποσοστό 86% των παιδιών παγκοσμίως υποβάλλονται σε εμβολιασμό ρουτίνας κατά της ερυθράς, της ηπατίτιδας B, της μηνιγγίτιδας και άλλων σοβαρών νοσημάτων. Το 1980 το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 20%.[3]Εάν συνεχιστεί η τάση που καταγράφεται σήμερα, οι εμβολιασμοί σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος υπολογίζεται ότι θα προστατεύσουν 32 εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι σε διαφορετική περίπτωση θα έχαναν τη ζωή τους έως το 2030.[4]  

Ταυτόχρονα, έρευνες του ΠΟΥ έχουν δείξει ότι η ευρεία εμβολιαστική κάλυψη μπορεί να συμβάλει στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης των κρατών, παρέχοντας στήριξη σε αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να ενισχύσουν τις υγειονομικές και κοινωνικές υποδομές τους

Ο Thomas Triomphe έχει διαπιστώσει ιδίοις όμμασι τις συνέπειες αυτής της πρακτικής κατά τη  διάρκεια της απασχόλησής του στον τομέα εμβολίων της Sanofi. «Μπορεί κανείς πραγματικά να δει αλλαγές σε λίγα μόλις χρόνια από τη στιγμή που μία περιοχή ή χώρα θέτει τον εμβολιασμό του πληθυσμού ως προτεραιότητα δημόσιας υγείας. Αφενός τα εμβόλια συμβάλλουν στην προστασία των ατόμων και των οικογενειών τους έναντι των μεταδοτικών νοσημάτων και αφετέρου, η καθιέρωση εμβολιαστικών προγραμμάτων ενισχύει την εμβέλεια των συστηματικών προληπτικών παρεμβάσεων, διασφαλίζοντας ευρύτερη και πιο ισότιμη πρόσβαση σε μια υγιή ζωή».

εμβόλια

Τα εμβόλια στο μέλλον

«Σύμφωνα με ένα παλιό ρητό, κάθε νέα γενιά πρέπει να ζει καλύτερα από την προηγούμενη. Πιστεύουμε ότι αυτή η υπόσχεση θα εκπληρωθεί στο μέλλον εν μέρει χάρη στα εμβόλια», πρόσθεσε η Dominika Kovacs, Commercial Head για τα εμβόλια έναντι της πολιομυελίτιδας, του κοκκύτη και του αιμόφιλου της ινφλουένζας τύπου β [Hib] στη Sanofi Pasteur. «Η Sanofi αναζητά τρόπους υποστήριξης της αυξημένης παγκόσμιας πρόσβασης στα υπάρχοντα εμβόλια, ενώ ταυτόχρονα πρωτοπορεί στην ανακάλυψη νέων εμβολίων για άτομα όλων των ηλικιών που κινδυνεύουν από παλιά και νέα λοιμώδη νοσήματα.

«Επιπλέον, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στις λοιμώξεις και σε άλλα νοσήματα, η οποία θα μπορούσε οδηγήσει μελλοντικά σε αποτελεσματικότερες στρατηγικές πρόληψης». 

Σήμερα, τα εμβόλια μπορούν να συμβάλουν ακόμη και στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, όπως ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, που προκαλείται συχνά από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Ομοίως, διερευνάται το ενδεχόμενο η νόσος του Αλτσχάιμερ να προκαλείται από τον ιό του απλού έρπητα.[5] 

«Ένα ακόμη παράδειγμα της συσχέτισης των λοιμώξεων με άλλα νοσήματα, είναι ο κοκκύτης και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)», δήλωσε η κα Kovacs. «Πρόσφατα, η επιστημονική κοινότητα άρχισε να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στον ρόλο που διαδραματίζει ο κοκκύτης στην επιδείνωση ή ακόμα και στην πρόκληση σοβαρών αναπνευστικών νοσημάτων, όπως η ΧΑΠ, σε ενήλικες. Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο κοκκύτης προσβάλλει μόνο τα παιδιά, όμως η επιδημιολογία της νόσου δείχνει ότι είναι αρκετά πιο επικίνδυνος».

Μία πρόσφατη μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι περίπου το 13% των ηλικιωμένων που έπασχαν από ΧΑΠ διαγνώστηκαν ταυτόχρονα και με κοκκύτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο κοκκύτης θα μπορούσε να είναι παράγοντας πρόκλησης των εξάρσεων της ΧΑΠ.[6] Μολονότι αυτά τα αποτελέσματα πρέπει να μελετηθούν περαιτέρω, όσο πιο στενά παρακολουθούμε παθήσεις αυτού του τύπου, τόσο πιο συχνά διαπιστώνουμε ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ τους. 

Η αυξημένη κατανόηση τέτοιων συσχετίσεων ανάμεσα στις λοιμώξεις και την επιδείνωση νοσημάτων που στο παρελθόν θεωρούνταν ότι δεν σχετίζονται μεταξύ τους, θα δώσει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να δημιουργήσουν νέους τομείς υγειονομικής φροντίδας και να ανακαλύψουν νέα εμβόλια και ανοσοθεραπείες που θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα όσον αφορά στην ποιότητα και τη διάρκεια της ζωής μας.[7] 

Επιπλέον, νέες τεχνολογίες, όπως η αξιοποίηση του αγγελιοφόρου RNA (mRNA), μπορούν να συνεισφέρουν στην επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης και διάθεσης νέων λύσεων υγείας. «Η εμπειρία με τη νόσο COVID-19 μπορεί να προωθήσει σημαντικά τις προσδοκίες και τη ζήτηση σχετικά με τα εμβόλια. Σε αυτό το νέο πλαίσιο, είναι δύσκολο να υπολογίσει κανείς το πραγματικό μέγεθος των πλεονεκτημάτων που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα εμβόλια στο μέλλον», κατέληξε η κα Kovacs.

Ίσως, λοιπόν, η φετινή Παγκόσμια Εβδομάδα Εμβολιασμού να αποτελεί την πλέον κατάλληλη ευκαιρία για να αποτίσουμε φόρο τιμής στη σπουδαία πρόοδο που έχει πετύχει η ανθρωπότητα με τη βοήθεια των εμβολίων.

*Τα εμβόλια της Sanofi Pasteur στην Ελλάδα διανέμονται από την ΒΙΑΝΕΞ A.E.

[6] https://erj.ersjournals.com/content/56/suppl_64/4927 τελευταία πρόσβαση 24-02-21

[7] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4024226/ τελευταία πρόσβαση 2-1-21